چه کسی فکرش را می‌کرد که یک روغن گیاهی ساده و در دسترس که مادربزرگ‌ها برای پخت و پز استفاده می‌کردند، روزی به یک سلاح قدرتمند علیه مهلک‌ترین ویروس‌های جهان تبدیل شود؟ اما محققان دانشگاه بین‌المللی فلوریدا (FIU) دقیقاً همین کار را کرده‌اند و به تازگی یک پتنت آمریکایی برای اختراع خود دریافت کرده‌اند.

داستان این کشف از روغن بذر کتان (روغن بزرک) شروع می‌شود که یک روغن گیاهی خوراکی است و به راحتی در فروشگاه‌های مواد غذایی و عطاری‌ها پیدا می‌شود. محققان FIU به سرپرستی دکتر آرتی واشیت، ترکیباتی به نام “پلی‌ال‌ها” (polyols) را از این روغن استخراج و به صورت شیمیایی اصلاح کردند. نتیجه نهایی یک ترکیب قدرتمند ضدویروسی و ضدباکتریایی بود که می‌تواند طیف وسیعی از عفونت‌های خطرناک را مهار کند.

آزمایش‌های آزمایشگاهی نشان داده است که این پلی‌ال مشتق از روغن بذر کتان، توانایی قابل توجهی در مهار ویروس‌های HIV (عامل بیماری ایدز) و SARS-CoV-2 (عامل بیماری کووید-19) دارد. اما دامنه تأثیر آن فقط به این دو ویروس محدود نمی‌شود و محققان می‌گویند که پتانسیل مهار طیف گسترده‌ای از عفونت‌های ویروسی و باکتریایی از جمله باکتری‌های مولد عفونت‌های استرپتوکوکی (گلودرد چرکی) و استافیلوکوکی را هم دارد.

دکتر واشیت توضیح می‌دهد که قبلاً هرگز کسی به فکر بررسی خواص ضدویروسی این پلی‌ال به تنهایی نیفتاده بود. تیم او با استفاده از مدل‌سازی‌های کامپیوتری پیشرفته، دقیقاً مشخص کردند که این ترکیب به کدام ناحیه از ویروس‌ها متصل می‌شود. نتیجه جالب این بود که این پلی‌ال دقیقاً به همان نواحی‌ای روی ویروس HIV و کرونا متصل می‌شود که سایر داروهای ضدویروسی هم هدف قرار می‌دهند.

اما چیزی که این ترکیب را واقعاً خاص و هیجان‌انگیز می‌کند، فقط کارایی آن نیست، بلکه منبع آن است. روغن بذر کتان یک منبع تجدیدپذیر، گیاهی و کاملاً در دسترس است. پلی‌ال مشتق از آن زیست‌تخریب‌پذیر (قابل تجزیه در طبیعت)، ارزان‌قیمت و قابل تولید در مقیاس صنعتی است. این یعنی برخلاف بسیاری از داروهای گران‌قیمت که دسترسی به آنها برای کشورهای در حال توسعه دشوار است، این ترکیب می‌تواند به راحتی و با هزینه کم در هر جای دنیا تولید شود. این پتنت که “درمان و پیشگیری از عفونت‌ها با استفاده از پلی‌ال‌های مشتق از روغن گیاهی” نام دارد و شماره 12,440,467 را به خود اختصاص داده، بر پایه کارهای قبلی این تیم روی یک نانوژل منحصربه‌فرد ساخته شده است.

منبع